سه شنبه ٢٨ خرداد ١٣٩٨

اخبار > انتشار کتاب «جنبشهاي آزاديبخش ملی پس از 11 سپتامبر»

 


  چاپ        ارسال به دوست

تازه های نشر

انتشار کتاب «جنبشهاي آزاديبخش ملی پس از 11 سپتامبر»

به همت موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام؛ کتاب «جنبشهاي آزاديبخش ملی پس از 11 سپتامبر» تالیف: علیرضا رحیمی، محمدرضا زیرکی با قیمت 23.000 تومان منتشر شد.

 

 

 

مشخصات کتاب

عنوان‌: جنبشهاي آزاديبخش ملی پس از 11 سپتامبر

تألیف: علیرضا رحیمی، محمدرضا زیرکی

طرّاحی جلد: هادی بهادری

ویراستار علمی: شهرام امیری

صفحه‌آرایی: محمد مهدی فیض

ناظر فنی چاپ: سیدمحمدباقرموسوی - سعید محمودی

نوبت‌ چاپ‌: اول (شهریور 1397)

شمارگان‌: 200 نسخه‌

قیمت: 230.000 ریال

دانلود 19 صفحه اول کتاب  (فایل PDF)

 

 

 

 
 

 

مقدمه
ترور پدیده جدیدی نیست، بلکه میتوان گفت بشر قرون متمادی است که با ترور دست و پنجه نرم میکند. تاریخ آکنده از اقدامات تروریستی است که جان بیگناهان بیشماری را گرفته، زندگی آنان را به خطر انداخته، امنیت خاطرشان را بر هم زده و در زندگیشان اختلال ایجاد کرده است.
جهان رهایی یافته از بلوکبندیهای سیاسی سنتی، در حالی که با امید به توسعه، پیشرفت، تقویت دموکراسی و حقوق بشر، عدالت و حاکمیت قانون در جامعه بینالمللی گام به هزاره سوم میلادی مینهاد، به ناگاه متوجه پدیدهای گردید که به رغم تکرار تاریخی، به علت فقدان احساس مشترک، اهمیت و خطرناکی آن احساس نشده بود. حملات تروریستی 11سپتامبر 2001در ایالات متحده که به رغم نبود تعریف واحدی از تروریسم، در «تروریسم
بودن» آن شک و تردیدی ابراز نشد، موجب گردید اعضای جامعه بینالمللی به اتفاق به این نتیجه برسند که تروریسم در واقع «تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی» است. از طرفی به دلیل امکان پیوند میان تروریسم و فناوریهای پیشرفته، تروریسم از یک پدیده سطح پایین امنیتی به یک پدیده استراتژیک امنیتی تبدیل شد.
فرآیند مبارزه با تروریسم از زمانی که به شکل حقوقی و از طریق جامعه ملل، سازمان ملل و سایر سازمانهای بین المللی و منطقه ای پیگیری شده، همواره با فراز و نشیبهایی همراه بوده است. با این وجود مشکل اصلی مبارزه با تروریسم فقدان همکاری لازم بین المللی بوده که دلیل اصلی آن عدم وجود تعریفی جهانشمول از تروریسم اعلام شده است.
از رخدادهای مهم دوران بعد از جنگ جهانی دوم، ظهور و بروز گروههایی بود که به نام یک ملت با قدرتهای استعماری در حال مبارزه بودند؛ گروههایی که قدرتهای استعماری در پیدایش آنها نقش مهمی را ایفا کردهاند، بدین معنی که دولتهای قدرتمند با کاربرد زور و برای دستیابی به هدفهای اقتصادی و سیاسی، برخی از سرزمینها را تسخیر کردند و در واقع
باب استعمار گشوده شد و به این شکل مستعمرات پدید آمدند (ترابی، .)3 :83مردمی که در سرزمینهای استثمار شده زندگی میکردند، برای رهایی از انقیاد و دستیابی به استقلال، با تشکیل جنبشهای رهاییبخش با دولتهای متجاوز و استعمارگر به ستیز برخاستند و در نتیجه مبارزات آزادیبخش در جهان شکل گرفت. بدین ترتیب مبارزانی به میدان آمدند که از لحاظ حقوقی با گروههای شورشی و نیروهای پارتیزانی که در جنگهای داخلی در حال پیکار بودند، دارای تفاوت ماهوی بودند.
در سال ،1977در پی تشکیل یک کنفرانس دیپلماتیک برای تجدید نظر در حقوق بشردوستانه و تعمیم این حقوق، دو پروتکل تصویب شد که در آن نهضتهای رهاییبخش گروههای مسلحی نامیده شدند که برای دستیابی به حق تعیین سرنوشت با استعمار مبارزه میکنند.
1بدینترتیب حقوق بینالملل، جنبشهای آزادیبخش ملی را مورد شناسایی قرار داد. افزون بر این نهضتهای رهاییبخش به عنوان گروههای بینالمللی که مشمول حقوق جنگ هستند، شناسایی شدند (کاسسه، .)318 :1370
در حال حاضر در سطح بینالمللی؛ کشورها، سازمان ملل و سایر سازمانهای بین المللی و منطقهای به فراخور درک، برداشت، ارزشها و فرهنگ خود، تروریسم را به اشکال مختلف تبیین نمودهاند. تبیینهای متفاوت از مبانی نظری و مفهومی تروریسم منجر به شکلگیری رفتارها، راهبردها و سیاستهای متفاوت در خصوص آن گشته تا جایی که اختلافات عمدهای در خصوص مصادیق سازمانهای تروریستی، افکار تروریستی و اقدامات تروریستی بهوجود آمده است.
مسلماً بین مبارزانی که برای رهایی از استعمار مبارزه میکنند، با گروههایی که بدون هیچگونه پایبندی به اصول انسانی و اخلاقیات به اعمال و اقدامات تروریستی و ایجاد رعب و وحشت میپردازند، تفاوتآشکاری وجود دارد. این امر در سازمان ملل متحد نیز مورد توجه قرار گرفته است. بهطوریکه مجمع عمومی سازمان ملل در روند اقدامات خود، همواره بر مشروعیت مبارزه نهضتهای آزادیبخش برای کسب استقلال، تأکید کرده است، در حالیکه تروریسم را به هر شکل، با هر انگیزه و در تمامی ابعاد محکوم نموده است. اما این موضوع پس از حادثه 11سپتامبر به پدیدهای صرفاً سیاسی تبدیل و درون معادلات قدرت تعریف شد، بهطوریکه بسیاری از جنبشها و نهضتهای آزادیبخش ملی که بر اساس تعریف بینالمللی فعالیت قانونی داشتند در مضان اتهام قرار گرفته، فشارهای منطقهای و بینالمللی علیه آنها شدت یافت و فعالیت آنها محدود گردید

 

چنین است که برخی کشورها، مبارزات گروههای آزادیخواه و استقلالطلب را اقداماتی تروریستی میدانند و برخی کشورها هم مبارزه گروههای فوق را مشروع قلمداد میکنند.
بنابراین جداسازی گروههای رهاییبخش که مبارزه آنها برآیند اراده مردمشان است از گروههای تروریستی که در عرصه بینالمللی مشروعیت ندارند، ضروری است، زیرا مرزبندی میان این دو در حقوق بینالملل اهمیت بسیار دارد. با گذشت دو دهه 60و 70میلادی که سالهای اوج فعالیت جنبشهای آزادیبخش ملی بود، هرچه به سالهای پس از فروپاشی شوروی نزدیک میشویم از فروغ این جنبشها کاسته شده و عملکرد آنها روند نزولی به خود می ً گیرد، به نحوی که در حال حاضر عملا از این جنبشها به شکل سابق عنوانی بیش، باقی نمانده است. البته ذکر این نکته ضروری است که پایان دوران استعمار و رهایی کشورها از چنگال استعمار و اشغال خارجی در این امر بی تأثیر نبوده است. با این وجود حادثه 11سپتامبر بهعنوان یک شوک، باعث ایجاد هجمه بینالمللی بر روی گروههایی گردید که به نحوی مشغول فعالیتهای آزادیخواهانه بودند.
حزب الله لبنان به مثابه یک جنبش آزادیبخش ملی که در حال حاضر به عنوان یک حزب سیاسی تأثیرگذار در لبنان در حال فعالیت است، نمونه روشنی برای مثال ذکر شده میباشد. جنبش حزب الله از زمان تأسیس در سال 1982برای آزادسازی سرزمین لبنان و بیرون راندن نیروهای اسرائیلی در حال مبارزه بوده است. در عین حال چند کشور از جمله ایالات متحده این جنبش را در لیست گروههای تروریستی خود گنجانده و از این طریق جنبش حزب الله لبنان را مورد فشار و تهدید قرار دادهاند. این فشارها پس از حادثه 11 سپتامبر همگام با تشدید مبارزه علیه تروریسم شدت یافته است. تشدید فشارها، بر روی حزب الله و سایر جنبشهای آزادیبخش ملی سبب شده تا این جنبشها اقداماتی را در جهت خنثی ساختن و یا حداقل کم کردن فشارها و رهایی از اتهام انجام فعالیتها و شیوه های تروریستی به انجام رسانند.
برای یافتن علیت این امر لازم به یادآوری است که پس از حادثه 11سپتامبر، پدیده تروریسم نوین و مبارزه علیه آن مبنا و محور اصلی روابط بینالملل و آرایشسیاسی، نظامی، اقتصادی و حتی فرهنگی بازیگران بین الملل در سطح جهانی شد، که در نتیجه آن ساختار نظامی کنونی بین الملل در جهت مبارزه علیه تروریسم شکل گرفت. بنابراین میتوان گفت
پس از 11سپتامبر، تروریسم با اهمیتترین موضوع مطرح در سطح نظام بین الملل بوده است.
در این راستا اقدامات دولتها در جهت مبارزه با این پدیده شدت یافت، به طوریکه در این مقطع ورود مقوله جدیدی تحت عنوان «مقابله با تروریسم» را به ادبیات سیاسی در سطح جامعه جهانی شاهد بودیم. اما موضوعی که باعث تضاد در جهت اجرای مؤثر و کارآمد این امر شده است، عدم وجود تعریفی واحد از سازمانهای تروریستی و تروریسم میباشد، چنانکه این امر علاوه بر سایر تبعاتی که داشته، موجب تشکیک در ماهیت وجودی جنبشها و نهضتهای آزادیبخش ملی و محدودیت فعالیت این جنبشها در سطح ملی و بینالمللی شده است.
در عصر حاضر و در عرصه روابط بینالملل، جنبشهای آزادیبخش ملی با مفهوم سابق، کارکرد خود را از دست داده و کمتر استعمال میشود، بهطوریکه امروزه تبدیل به واژهای غریب در ادبیات سیاسی شده است. اما در حقوق بینالملل جنبشهای آزادیبخش ملی مفهومی تثبیت شده و عملی قانونی قلمداد شده و از مقوله گذشت زمان متأثر نشده است. بنابراین تأکید ما در این پژوهش بر روی نهضتهای مقاومت است، یعنی آندسته از نهضتهایی که از حیث مشروعیت و از جنبه حقوقی همانند جنبشهای آزادیبخش ملی بوده، اما فعالیت آنها چندان همخوانی با سیاستها و منافع قدرتهای جهانی نداشته و خط مشی و راهبردی ضد استکباری دارند.
قربانی شدن مبارزه با تروریسم در جهت منافع قدرتها یکی از ریشه ای ترین معضلاتی است که امروزه جامعه جهانی با آن روبرو است. در این مسیر ایجاد محدودیت برای جنبش های آزادیبخش و تروریست معرفی کردن آن دسته از جنبشهایی است که دارای مشی استکبارستیزی هستند، نمونه بارزی از دوگانگی در رفتار ضد تروریستی آمریکا و متحدین غربیاش به حساب میآید. تحت فشار قرار دادن حزب الله لبنان که به عنوان یک حزب سیاسی تأثیرگذار در کشور لبنان مشغول فعالیت است و از طرفی در جهت حفظ تمامیت ارضی و استقلال کشور لبنان فعالیت نظامی دارد، نمونه بارز این دوگانگی در مبارزه با تروریسم است. اقداماتی که طی دهه گذشته میلادی با شعار مبارزه با تروریسم صورت گرفته و ادامه دارد مانند تصویب قطعنامه های ،1559جنگ 33روزه و تصویب قطعنامه 1701شورای امنیت، ترور رفیق حریری و طرح تشکیل دادگاه بین المللی برای رسیدگی به
آن و نیز مصوبات دولت لبنان در سال 2008را میتوان بهعنوان نمونههای عینی از فشارهای وارده بر حزب الله لبنان ذکر کرد.
این فشارها و محدودیتها موجب تغییر تاکتیک و اتخاذ سیاستهای جدید توسط جنبشهای آزادیبخش ملی شده است، تا آنجا که این جنبشها طی سالهای اخیر ترجیح دادهاند در چارچوب نهادهای حقوقی و رسمی فعالیت داشته باشند تا از این طریق بتوانند از حجم فشارهای منطقهای و بینالمللی بکاهند و از طرفی فرصت تأثیرگذاری بیشتر در مناسبات داخلی و خارجی در حوزه های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ... را در کشورشان داشته باشند. به عنوان نمونه جنبش حزبالله که در قالب حزب سیاسی در کشور لبنان مشغول فعالیت بود، سعی کرد تا علاوه بر مشارکت بیشتر در عرصه سیاسی لبنان، فعالیتش را در حوزه های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی شدت دهد.
اهمیت و ضرورت اینگونه پژوهشها زمانی ملموستر میشود که به این نکته توجه داشته باشیم که در عصر کنونی مبارزه با تروریسم مقولهای بینالمللی است که به حربهای در دست قدرتهای جهانی در جهت تحمیل فشار و وارد کردن اتهام فعالیت تروریستی به آندسته از جنبشهای آزادیبخش ملی مبدل گشته که مغایر با منافع آنها عمل میکنند. علاوه بر آن حمایت از این جنبشها در عرصه های مختلف سیاسی، نظامی و اجتماعی اتهام حمایت از تروریسم را برای کشورها و دولتهای حمایتکننده در پی دارد. کشور جمهوری اسلامی ایران به عنوان اصلیترین حامی و پشتیبانی کننده آندسته از جنبشهای آزادیبخش که در راه خدا و رسیدن به حق و حقیقت و آزادی و مبارزه با استکبار تلاش میکنند، شناخته میشود.
از اینرو بیشتر در مضان اتهام قرار داشته و به ادعای واهی حمایت از تروریسم تحت فشار قرار میگیرد. در نتیجه تبیین جایگاه جنبشهای آزادیبخش مطابق با قوانین بین المللی و ارائه تعریفی واحد و مشخص از سازمانهای تروریستی و تفکیک این دو از یکدیگر به خصوص پس از 11سپتامبر و تأثیری که این حادثه بر جایگاه این جنبشها داشته است، امری مهم به نظر میرسد. از سوی دیگر در حال حاضر بیش از هر زمان دیگری صدای آزادیخواهی، استقلال و عدالت طلبی از سرتاسر جهان به گوش میرسد. قیامهای مردمی که از خاورمیانه آغاز شد و روز به روز در حال گسترش است، نقش جنبشهای آزادیبخش ملی را بارزتر کرده است. از طرفی انجام و یا تهدید به انجام عملیات تروریستی شدت گرفته و تروریسم در اشکال جدید
آن بروز نموده است. در چنین فضایی شناخت دقیق تروریسم، ویژگیها و ابعاد آن، تبیین فرآیند مبارزه با تروریسم، تشریح ماهیت و کارکرد جنبشهای آزادیبخش ملی و تغییرات ماهوی و شکلی آنها و در نهایت تجزیه و تحلیل و واکاوی تأثیرپذیری این جنبشها از فرآیند مقابله با تروریسم مطابق با سیاستهای جمهوری اسلامی ایران ضروری بهنظر میرسد. این تحقیق در جهت شناخت مفاهیم تروریسم و جنبشهای آزادیبخش ملی، با هدف ارائه راهکارهای منطقی، مستدل و روشن بهمنظور تفکیک آنها از یکدیگر انجام میشود. مطالعات صورت گرفته با موضوع تروریسم و حادثه 11سپتامبر منابع خوبی در قالب کتاب، مقاله، تحلیل و... را در اختیار پژوهشگران این حوزه قرار میدهد که البته اکثر آنها به زبان انگلیسی نگاشته شده است. نکاتی در بررسی سوابق پژوهش حاصل شد، که ذکر آن ضروری بهنظر میرسد:
الف) عمده آثار موجود در حوزه تروریسم و جنبشهای آزادیبخش به زبان انگلیسی و موضوع جنبش حزب الله لبنان به دو زبان انگلیسی و عربی است. در حقیقت آثار بدیع فارسی مرتبط با موضوع تحقیق، در بین آنها بهندرت یافت میشود.
ب) تحقیقات موجود پاسخگوی سؤالات پژوهش حاضر نمیباشد؛ بنابراین انجام تحقیق، ضروری به نظر میرسد.
ج) تفاوت در نگاه به متغیرهای تحقیق -تروریسم، جنبشهای آزادیبخش ملی و جنبش ً حزب الله لبنان- بین تحقیق حاضر و منابع بررسی شده کاملا مشهود است.
اما نگارنده برای نگارش این کتاب اهدافی را در نظر گرفته که شامل موارد زیر است:

.1بررسی فرآیند مقابله با تروریسم در سطح بینالمللی و منطقهای قبل و بعد از 11سپتامبر؛
.2تشریح جایگاه حزب الله لبنان به مثابه یک جنبش آزادیبخش ملی پس از حادثه 11سپتامبر؛
.3تشریح اقدامات حزب الله لبنان در مقابله با رفتار دوگانه و فشارهای وارده از سوی
سازمانهای بین المللی و قدرتهای جهانی در جهت تروریستی جلوه دادن این جنبش؛ 

 

4. بررسی و تشریح چگونگی تأثیرپذیری جنبشهای آزادیبخش ملی از فرآیند مقابله با تروریسم بهخصوص پس از حادثه 11سپتامبر؛
.5شناخت بیشتر و درک بهتر رابطه میان مقابله با تروریسم و فعالیت جنبشهای آزادیبخش ملی و ارائه راهکارهای منطقی و عملی بهمنظور ایجاد فضای مطلوب در جهت فعالیت و تأثیرگذاری مناسب جنبشهای آزادیبخش ملی در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و بین المللی.
این تحقیق حاضر را در پنج فصل سازمان داده شده است. فصل اول به «کلیات» میپردازد، در این فصل تعریف جامع و کاملی از متغیرهای تحقیق مطابق با اهداف تحقیق ارائه شده است. خروجی این فصل ارائه نظریه مبنا و محوری است که بر اساس آن تحقیق انجام میشو. در فصل دوم یافته های نگارنده نسبت به مفهوم تروریسم واکاوی شده، فصل سوم جنبشهای آزادیبخش ملی، فصل چهارم فرآیند مقابله با تروریسم و فصل پنجم به جنبش حزب الله لبنان و مواردی همچون جنگ 33روزه، دادگاه ترور رفیق حریری اختصاص دارد، «نتیجه گیری» آخرین فصل از این کتاب است.

 

علیرضا رحیمی
اردیبهشت 97


١٠:٢٤ - سه شنبه ٢١ اسفند ١٣٩٧    /    عدد : ٦٦٨    /    تعداد نمایش : ٢٤٥


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 





خدمات ما
اوقات شرعی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 26010
 بازدید امروز : 4036
 کل بازدید : 7736007
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 0.24
تمام حقوق مادی و معنوی متعلق به دانشگاه جامع امام حسین (علیه السلام)می باشد.

Real Time Web Analytics